Ortodontik Tedavide Kullanılan Apareyler

Aparey, aygıt düzenek anlamına gelir. Ortodontik tedavide kullanılan bütün düzenekler bu adla anılırlar.

Apareyleri sınıflandırmak oldukça zordur çünkü ortodontide çok çeşitli apareyler mevcuttur.

Genel olarak apareyleri iki gruba ayırabiliriz.

• Ağız içinde kullanılan apareyler
• Ağız dışında kullanılan apareyler

Bunlar da kendi içinde alt gruplara ayrılabilir.

• Kişinin kendisinin takıp çıkarabileceği hareketli apareyler
• Doktor tarafından dişlere yapıştırılan sabit apareyler

Şimdi bu gruplama doğrultusunda ortodontik tedavide sıklıkla kullanılan bazı apareyleri inceleyelim.

Ağız içinde kullanılan sabit apareyler:

• Baketler: Braketler, dişin arka yüzeyine yapıştırılan braketler, ön yüzeyine yapıştırılan metal ve seramik braketler şeklinde kabaca sınıflandırılabilir. Tedavinin şekli, hastanın beklentisi, sosyal statüsü ve yaşına uygun olarak braket şekli belirlenir. Bu apareyler tedavinin sonuna kadar ağzınızda kalır.

  

• Dişlere bantlar(Bkz: Sözlük) aracılığı ile yapıştırılan apareyler: Genellikle arka dişlerin öne hareketini engelleyen apareylerdir. Nance ve lingual ark ve sabit yer tutucu bu grupta örnek gösterebileceğimiz apareylerdendir.

  

• Bazı alışkanlık kırıcı apareyler de dişlere bantlar aracılığı ile yapıştırılır.

  

• Alt çeneyi ileri almak için kullanılan sabit apareyler: Bu tip apareyler üst çene arka bölgeden alt çene köpek dişi bölgesine uzanarak kullanılırlar. Apareyler bünyelerinde bulunan bir zemberek (yay) veya piston-tüp aracılığı ile itici kuvvet uygulamak suretiyle etki gösterirler. Bir başka değişle aktive edildiklerinde alt çene önde konumlanır. Bu tarz apareyler sabit oldukları için ağızda mola vermeksizin etkilerini gösterirler ve dolayısıyla hasta kooperasyonuna ihtiyaç kalmaz. Çeşitli firmaların ürettiği birçok aparey olmasına rağmen en sık kullanılanlar Herbst, Jasper jumper ve Forsus’tur.

  

• Lingual Retainer (Bkz: Sözlük): Ortodontik tedavi bittikten sonra mevcut durumun muhafazası için pekiştirme apareyi kullanılır. Lingual retainer adı verilen sabit pekiştirme apareyi sıklıkla alt çeneye yapılır ancak hekiminiz gerekli görürse üst çeneye de yapılır.

  

• Çene genişletme apareyleri: Üst çene darlığı vakalarında sıklıkla sabit apareyler kullanılmasına rağmen hareketli apareylerle de genişletme işlemi yapılabilir. Çene genişletme apareyleri çok çeşitlidir. Doktorunuz sizin probleminize, yaşınıza ve kendi tedavi prensiplerine göre en uygun apareyi kullanacaktır.

  

Hızlı Üst Çene Genişletmesi:
RPE (Rapid Palatinal Expansion): RPE işleminde şiddetli dar ve derin olan üst çeneye yerleştirilen apareyler aracılığı ile üst çenede iskeletsel olarak genişletme gerçekleştirilir.

Şiddetli ağız solunumu yapan kişilerde damak kubbesi daralmış ve derinleşmiştir. Çünkü normalde dil istirahat halinde üst damakta yer alır ve damağın gelişmesine katkıda bulunur ancak ağız solunumu yapan kişilerde ağız sürekli açık olduğu için dil aşağıda konumlanır ve üst çenenin gelişimi tam gerçekleşemez. Ağız solunumunda ayrıca yine ağız açık olduğu için yanak kaslarının gerilimine bağlı olarak yanak kaslarının üst çeneye yanlardan baskı yapması ile üst çenenin daralması gözlemlenir.

Yaklaşık bir ay süren bu işlem aracılığı ile daralmış olan burun yollarında da genişleme gözlemlenir. Çünkü ağız tavanı ile burun tabanı aynı kemik olduğu için damak kubbesinin RPE tedavisi ile aşağıya hareketi ile paralel olarak burun yolları da genişlemiş olur ve böylece hastanın burun solunumu yapması da kolaylaşır.